De spiegel
Hoe gaat het nu
écht met je?
Een man die tegenover mij zat. Volle agenda, volle bankrekening, een gezin dat hem liefheeft. En toch wist hij niet meer wie hij nog was. Over wat er gebeurt als een man eindelijk de vraag stelt die hij al jaren niet meer kon horen.
7 min lezen · David Chitoe
De vraag waar hij voor binnenkwam, was netjes. Er klopte iets niet, zei hij. Hij wist niet wat. Maar al toen ik begon door te vragen, kantelde de toon. Achter de keurige vraag bleek een ander gesprek te liggen, een gesprek dat hij in zijn eentje al een tijd lang aan het voeren was.
Hij vertelde dat hij van buitenaf de man had gebouwd die anderen van hem hadden willen zien. En dat hij van binnen langzaam was vervaagd. Wat hij nodig had, was niet zomaar een coach. Hij had iemand nodig die zou helpen om hem terug te vinden.
Dit hoor ik niet één keer per kwartaal. Dit hoor ik elke week. Volwassen mannen vanaf 18 jaar, allerlei werk, allerlei gezinsvormen, allerlei kerken. Wat ze delen is een vermoeden dat ze al een tijd hebben weggeduwd: dat ze het pad zijn kwijtgeraakt naar zichzelf.
Een eeuwenoude opdracht waar we nooit goed uitkomen
De Grieken hadden er een spreuk voor. Ken uzelf. Daar is iets vreemds aan: het lijkt het simpelste van de wereld, want jij bent toch jezelf? En toch slagen mannen er hun hele leven slecht in. Wij zijn opgeleid om dingen te overzien, te beheersen, te dragen. Niet om naar binnen te luisteren.
De man die tegenover mij zat had nooit geleerd om het stil te maken. Niet omdat hij dom was, of oppervlakkig. Maar omdat de wereld waar hij in opgroeide stilte zag als zwakte, en doorgaan als deugd. Dat had hem ver gebracht. En het had hem onderweg uit zichzelf laten lopen.
Iemand kennen die zich niet meer kan voelen, en zien hoe hij langzaam terugkomt in zijn eigen lichaam, is het mooiste werk dat ik doe. Het begint elke keer met dezelfde stap: hij gaat voor de spiegel staan, en stopt met wegkijken.
Twee dingen die mensen door elkaar halen
Er bestaat een verschil tussen weten wie je bent en merken wat er nu in jou speelt. Ze klinken hetzelfde, ze zijn het niet.
Weten wie je bent, betekent dat je weet waar je voor leeft. Welke waarden je niet wegonderhandelt. Wat jou raakt, wat jou stuurt, waarvoor jij bestaat. Die kennis groeit langzaam, in stilte, vaak op momenten waarop iets je teleurstelt of pijn doet en je voelt: dit raakt iets diepers dan deze ene situatie.
Merken wat er in jou speelt is iets anders. Dat is in het moment voelen welke emotie je raakt voordat je erop reageert. Het is het verschil tussen een man die zijn vrouw afblaft en pas in de auto naar werk denkt "wat was dat?", en een man die in het moment voelt "ik ben moe, ik ben bang, mijn lichaam zegt iets". Het tweede maakt je kalmer, vrijer, en eerlijker tegelijk.
Beide dingen vragen oefening. Allebei beginnen ze met dezelfde stap.
Wat jou langzaam vormde tot wie je nu bent
Geen enkele jongen kiest zijn beeld van man-zijn bewust. Het wordt langzaam in hem opgebouwd door duizend kleine signalen. De manier waarop zijn vader luisterde of niet luisterde. Welke emoties wel mochten, welke niet. De grappen in de kleedkamer. De stilte die viel als hij iets onhandigs zei. Het werd in hem geweven zonder dat iemand aan tafel zei "dit is wat we van je vragen".
Voor een groot deel van de mannen die ik begeleid zit er een variant van hetzelfde recept in: weinig vragen, niet zeuren, doe wat van je verwacht wordt, en dragen wat op je weg komt. Niet slecht bedoeld. Misschien zelfs liefdevol, gegeven hun eigen geschiedenis. Maar de jongen die dat oppikt, leert zichzelf weg te leggen.
Hij wordt een goede man. Werk, vrouw, kinderen, gemeente, alles loopt. Tot het knaagt. Tot hij zichzelf in een spiegel ziet die hij niet meer herkent.
Wat hij toen deed
De man uit dit verhaal nam tijd. Hij vertelde zijn vrouw dat hij iets in zichzelf had verloren en dat hij erachter wilde komen wat. Hij begon weer te schilderen, iets dat hij twintig jaar niet had aangeraakt. Hij ging wandelen, zonder podcast, zonder doel. En in de gesprekken die we voerden ging het langzaam minder over werk en steeds meer over een verlangen dat hij was vergeten. Herken je iets van dit verhaal? Dan kan een vrijblijvende kennismaking een goed begin zijn.
Wat hij ontdekte was niet groot. Geen grote draai, geen tweede leven. Wel iets stillers: hij kreeg gevoel terug. Hij voelde wanneer iets hem raakte. Hij durfde dat hardop te zeggen. Hij begon weer te kiezen vanuit wat hij belangrijk vond, in plaats van wat anderen van hem verwachtten.
Dat klinkt klein. In de praktijk verandert het alles.
Oefening
Een half uur, een leeg vel papier
Zes vragen die je voor jezelf mag onderzoeken. Niet om jezelf te labelen, wel om in beweging te komen. Schrijf je antwoorden met de hand op. Wat tevoorschijn komt, mag tevoorschijn komen.
- 01
Welke mannelijke voorbeelden waren er in je jeugd, en wat lieten zij je geloven over wat een man hoort te zijn?
- 02
Wat heb je van de vrouwen in je leven opgepikt over de mannen om hen heen?
- 03
Welke regels werden hardop tegen je uitgesproken in je opvoeding?
- 04
En welke regels heb je opgepikt zonder dat iemand ze ooit benoemde?
- 05
Welk beeld van jezelf probeer je nog steeds in stand te houden?
- 06
Welke kant van jezelf zou je liever helemaal niet onder ogen komen?
Lees na een paar dagen wat je hebt opgeschreven. Niet om te beoordelen. Wel om te zien wat je tegen jezelf hebt durven zeggen. Soms is alleen dat al genoeg om iets te laten verschuiven.
Waarom je dit niet allemaal alleen hoeft te dragen
Een man kan veel zelf. Maar terugvinden wat hij niet meer voelt, lukt zelden in zijn eentje. Je oog raakt vertrouwd met je eigen beeld. De patronen die jou het sterkst gevormd hebben, zijn juist degene die jij het slechtst kunt zien. Daar heb je iemand voor nodig die meekijkt vanuit een hoek waar jij niet kunt staan.
In mijn werk loopt het meestal op drie plekken vast als een man in zijn eentje probeert:
Hij vindt geen woorden voor wat er onder ligt. Een goed gesprek geeft taal voor dat wat tot nu toe alleen gevoel was. Dat is vaak het werk van één sessie en niet meer.
Hij komt niet bij wat impliciet binnenkwam. Veel boodschappen van vroeger sloegen zich op in je lichaam, niet in je hoofd. Een ander helpt je die terughalen, benoemen en eindelijk loslaten.
Hij weet niet wat hij met zijn geloof moet. Voor mannen die met God zijn opgegroeid, ligt er vaak een extra knoop. Je geleerde "alles bij God brengen" kan een manier zijn geworden om niet bij jezelf langs te gaan. In een traject leer je voelen wat van jou is en wat van Hem, en hoe die twee elkaar versterken in plaats van afstoten.
Ik werk integratief. Dat betekent in gewone woorden: hoofd, hart, lichaam en geloof komen in één gesprek samen. Geen vast script. Wel iemand die scherp meekijkt, eerlijk benoemt, en met je meegaat tot je weer weet waar je heen wilt. Meer over mijn werkwijze vind je hier. Soms zijn een paar gesprekken genoeg. Soms is het een traject van enkele maanden. Je beslist na elke sessie of je doorgaat.
Een kennismaking is een natuurlijk begin. Een uur waarin we samen verkennen wat er bij jou speelt. Geen pitch, geen verplichting tot een vervolg.
FAQ
Vaak gestelde vragen
Hoe weet ik of ik aan zelfonderzoek toe ben?
Vaak weet je het al lang voordat je het toegeeft. Signalen die ik bij mannen veel hoor: korter zijn dan je wil thuis, slechter slapen zonder duidelijke reden, het gevoel "is dit het nu?" midden in een gewone vergadering. Je hoeft geen crisis te hebben. Als de vraag in je opkomt, is dat het signaal.
Waarom is stilstaan zo moeilijk voor mannen?
Veel mannen zijn opgevoed met de boodschap dat stilte zwakte is en doorgaan deugd. De wereld waar ze in opgroeiden beloonde presteren, niet voelen. Stilstaan voelt daardoor als achteruit, terwijl het juist een richting kan geven die je in beweging niet vindt. Het is een vaardigheid die je opnieuw mag leren.
Wat als ik niet weet wat ik voel?
Dat is geen onkunde, dat is geleerd gedrag. Voelen is een spier die je opnieuw moet trainen als hij jarenlang heeft stilgelegen. Beginnen is simpel: één keer per dag jezelf vragen "hoe sta ik er nu bij?" en het antwoord opschrijven, ook als het "geen idee" is. Na een week heb je al meer woorden.
Kan ik dit alleen doen of heb ik begeleiding nodig?
Veel kun je alleen, en dat is goed. Iemand erbij helpt vooral als je merkt dat je in dezelfde cirkel blijft draaien, of als wat boven komt te groot voelt om alleen te dragen. Een coach of therapeut is geen luxe; het is iemand die meekijkt waar jij in je eentje blind voor bent.
Plan een kennismaking
60 minuten, vrijblijvend, € 50 incl. BTW. Op de praktijk aan de Maliestraat in Utrecht. Je weet vaak binnen het uur of je verder wil.
Antwoord meestal binnen één werkdag.
De aanleiding voor dit stuk vond ik in het boek Leiden vanuit mannelijke kracht van Marnix Michiel en Jacob. De gedachten, voorbeelden en woordkeus zijn van mijn eigen praktijk. Lezen van het boek aanbevolen.